Hét platform voor de renovatiesector ACTUEEL Sloopkaart brengt bedreigde en gesloopte gebouwen in Nederland in beeld 4 THEMA VLOEREN & TEGELS Vloerisolatie 2.0: dun, biobased en toch goede isolatiewaarden 13 INSTALLATIES Duurzaam ventileren in bestaande bouw zonder complete verbouwing 33 NUMMER 4 | JAARGANG 16 | JUNI 2026 Duurzaam comfort in monument dankzij innovatief VRF-systeem Pag. 9 Thema: Vloeren & Tegels
POWERED BY 29% DUURZAMER DAN TEGELS* Onderbouwd en toepasbaar in MPG-berekeningen * De vergelijking is gebaseerd op de recentere MKI Set A2-waarden voor Fibo-wandpanelen en categorie 3-gegevens voor tegels en is berekend voor een levensduur van 75 jaar. FIBO WANDPANELEN 5x snellere installatie dan tegelen 100% waterdicht Aqualock-kliksysteem Kostenbesparend door efficiëntieslag Minimale overlast voor bewoners Duurzaam en onderhoudsvriendelijk Garantie van 25 jaar Meer weten? Neem contact op met Marcel Cromzigt, accountmanager Bel +31 (06) 16085041 of mail naar m.cromzigt@retbouwproducten.nl MET LCA RAPPORTAGE WANDPANELEN De Fibo wandpanelen zijn nu ook opgenomen in de Nationale Milieudatabase (NMD). De wandpanelen beschikken over een geverifieerde levenscyclusanalyse (LCA). Ze kunnen dus direct worden meegenomen in de MilieuPrestatie Gebouwen (MPG-berekeningen). Dit maakt ze geschikt voor het aantonen van de milieuprestatie van materialen binnen jouw project. fibosystem.nl/duurzaamheid
3 nr. 4 Juni 2026 COLOFON RenovatieTotaal is een onafhankelijke informatiebron en verschijnt 6 maal per jaar. RenovatieTotaal gaat over renovatie, restauratie, herbestemming, onderhoud, op- en aanbouwen en alles wat met de bestaande bouw te maken heeft. Jaargang 16, nummer 4, juni 2026 Uitgever Hugo Arends (0570) 861007 E-mail: hugo@handelsuitgaven.nl Hoofdredactie Harmen Weijer redactie@renovatietotaal.nl Redactie Shendell Benilia, Frank de Groot, Joop van Vlerken Medewerkers Haico van Nunen, Willard van Reenen Marketing & Communicatie Shendell Benilia (0570) 768644 E-mail: shendell@handelsuitgaven.nl Advertenties Tom Sotthewes (0570) 654660 E-mail: tom@handelsuitgaven.nl Kim Lieuwen (0570) 768641 E-mail: kim@handelsuitgaven.nl. Abonnementen Mirjam Nijbroek (0570) 861009 E-mail: mirjam@handelsuitgaven.nl Ontwerp en Opmaak Create-by, Zutphen www.create-by.nl Cover Duurzaam comfort in monument dankzij innovatief VRF-systeem (pag. 9) Druk Rodi Rotatiedruk RenovatieTotaal is een uitgave van Nederlandse HandelsUitgaven BV Postbus 2273, 7420 AG Deventer Keulenstraat 8J, 7418 ET Deventer Tel. 0570 – 861009 E-mail: mirjam@handelsuitgaven.nl Copyright Niets uit deze uitgave mag op enigerlei wijze worden overgenomen zonder de nadrukkelijke schriftelijke toestemming van de uitgever. Deze uitgave is zorgvuldig en naar het beste weten samengesteld. Uitgever en auteurs kunnen echter niet instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Zij aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard dan ook, als gevolg van handelingen of beslissingen die op deze informatie zijn gebaseerd. Redactioneel Huisvesting Ik weet niet hoe het u vergaat, maar als ik de afgelopen maanden de vele praatprogramma’s op tv bekijk, zie ik dat er voor - pak ‘em beet – 70 procent aandacht wordt geschonken aan problemen rondom asielzoekersopvang. En ja, dat is best belangrijk, maar er zijn ook andere, hele urgente problemen. Eén daarvan is huisvesting, en ja, ik zal met u beroepsgedeformeerd zijn, maar ik zie er te weinig van terug in de kabinetsbesluitvorming en daardoor in de media. Terwijl er van alles op dat vlak gebeurt, en ook vaak elkaar versterkend. Denk aan daarbij aan (van groot naar klein): geopolitieke onrust die energieprijzen opstuwen, materiaal- en grondstoffentekort, stikstof- en andere vergunningsproblematiek, netcongestie, personeelstekorten, scheefwonen, huizentekort, (nog steeds) hoge huren; en dat alles levert een mix aan onrust op als het gaat om huisvesting in alle geledingen en leeftijdscategorieën van onze maatschappij. Als er zo veel problemen rondom huisvesting zijn die min of meer in elkaar grijpen, dan is de oplossing ook niet eenvoudig te maken. Dat besef ik terdege. Dan is het raadzaam een grootscheeps programma op te tuigen. Ik moet dan direct denken aan één van de interviews die ik de afgelopen jaren in onze boekenserie Hoe woont in Nederland in 2030? heb mogen doen. Piet Fortuin, voorzitter van vakcentrale CNV (en prominent van het CDA), zei in editie 2023 van deze boekenserie: “We hebben een 10-jarig plan voor de woningbouw nodig, gemaakt door het politieke midden. Met afspraken op veel dossiers (vergelijkbaar met die ik hierboven noem, HW), die langer duren dan een kabinetsperiode van 4 jaar.” Fortuin deed deze uitspraken tegen mij in oktober 2022, ver voor de komst van het huidige minderheidskabinet. En het klinkt wellicht tegenstrijdig, maar juist een dergelijk kabinet kan zorgen voor dat politieke midden, want dat is op heel veel vlakken toch nodig om consensus op nieuwe en aan te passen wetten te bereiken. We gaan de bouwvak in, ‘Den Haag’ gaat op reces, en laten we hopen dat in de vrije uren de gedachten van onze leiders op een rijtje kunnen worden gezet, en Fortuins woorden tot daden komen. Harmen Weijer Hoofdredacteur RenovatieTotaal Reageren? redactie@renovatietotaal.nl In dit nummer Thema Vloeren & Tegels: Magnetische vloeren: losmaakbaar leggen zonder lijm 11 23 Installatienieuws Advies MilieuCentraal duurzamer wonen: ontzorgen, vereenvoudigen en normaliseren 30 4 Actueel 7 Column 9 Project in Beeld 13 Thema Vloeren & Tegels: Vloerisolatie 2.0: dun, biobased en toch goede isolatiewaarden 15 Thema Vloeren & Tegels: Tegellijmen en voegmortels: duurzamer, gezonder en sneller 17 Thema Vloeren & Tegels: Houten vloeren met 2 componenten-olie 18 Thema Vloeren & Tegels: Monumenten kunnen houten vloer behouden 21 Funderingen 25 OudNieuw 27 Lezerstest: Werkschoenen 29 I nstallaties: Ventilatiewarmtepomp in netcongestiegebieden 33 Installaties: Ventileren zonder verbouwen 35 Installaties: Lokale miniwarmtenetten 35 Installaties: Cursussen & Opleidingen i.s.m. TVVL 39 Productoverzicht Bouwhistorie Materiaalkennis (5) – Kunststeen
4 nr. 4 Juni 2026 Sloopkaart brengt bedreigde en gesloopte gebouwen in Nederland in beeld De Nederlandse Sloopkaart is een nieuw online platform waarop inwoners kunnen melden welke gebouwen met sloop worden bedreigd, zijn gesloopt of juist zijn behouden. Met het initiatief willen de vrijwilligers van Architects Climate Action Network (ACAN) Nederland meer inzicht geven in de omvang van sloop in Nederland en aandacht vragen voor alternatieven zoals renovatie en hergebruik. Jaarlijks worden in Nederland volgens de makers van de Sloopkaart ongeveer 16.000 gebouwen gesloopt, gemiddeld 43 per dag. Volgens de initiatiefnemers heeft deze grootschalige sloop niet alleen gevolgen voor het milieu, maar ook voor erfgoed, gemeenschappen en de woningmarkt. Toch is informatie over voorgenomen sloop vaak versnipperd en moeilijk toegankelijk. De Sloopkaart is een openbaar en interactief online platform waarop gebouwen worden geregistreerd die met sloop worden bedreigd, sinds 2016 zijn gesloopt of na acties en campagnes juist zijn behouden. Gebruikers kunnen zelf locaties toevoegen door een pin op de kaart te plaatsen en informatie, foto's, verhalen en bronnen aan te leveren. De kaart moet een overzicht bieden van de gebouwen die verdwijnen uit het Nederlandse landschap en inzicht geven in de omvang van de slooppraktijk. Omdat sloopvergunningen weliswaar openbaar zijn, maar vaak lastig te vinden zijn, willen de makers de beschikbare informatie bundelen op één centrale plek. Architects Climate Action Network De Nederlandse Sloopkaart wordt beheerd door vrijwilligers van Architects Climate Action Network (ACAN) Nederland. Dit netwerk bestaat uit professionals uit de architectuur- en ruimtelijke sector die zich inzetten voor het terugdringen van de klimaatimpact van de bouwsector en voorklimaatrechtvaardigheid. De Nederlandse versie is gebaseerd op vergelijkbare sloopkaarten in onder meer Zwitserland, Zweden, Duitsland, Finland, Noorwegen, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk. De oorspronkelijke inspiratie kwam van de Zwitserse Abriss Atlas. Doel: minder sloop, meer hergebruik Volgens ACAN is de kaart meer dan alleen een registratie-instrument. Het uiteindelijke doel is om een openbaar archief van gebouwen en verhalen op te bouwen dat kan bijdragen aan beleidsverandering en politieke discussie over sloop en nieuwbouw. De organisatie pleit ervoor dat sloop alleen plaatsvindt wanneer aantoonbaar geen haalbaar alternatief bestaat. Renovatie, verduurzaming, herbestemming en hergebruik van bestaande gebouwen zouden volgens de initiatiefnemers een vanzelfsprekender alternatief moeten worden voor nieuwbouw. Bron: De Circulaire Bouweconomie Actueel Eerste Bouwstroom-project opgeleverd: 110 woningen van Vidomes gerenoveerd Het eerst project binnen de ‘Bouwstroom Renovatie & Verduurzaming’ in Voorburg is onlangs opgeleverd. Het gaat om de renovatie van 110 woningen in de Von Geusaustraat in Voorburg, waarbij niet allee meer wooncomfort is gerealiseerd, maar ook een forse energielabelsprong: van E naar (gemiddeld) A. Aannemer Van Wijnen voerde voor Vidomes diverse werkzaamheden uit die de woningen een stuk energiezuiniger maken. De woningen kregen een nieuw en geïsoleerd dak. De buitenmuren zijn geïsoleerd en bij alle woningen is CO2-gestuurde ventilatie geplaatst. Ook zijn er nieuwe HR++ ramen – indien nodig – geplaatst. Herman Steenbergen, vestigingsdirecteur van Van Wijnen: “We hebben diverse duurzaamheidsmaatregelen toegepast en tegelijkertijd onderhoud gepleegd, om de kwaliteit en veiligheid van de woningen op peil te houden. Met dit project hebben we bijgedragen aan een gezonder binnenklimaat en meer wooncomfort.” Bouwstroom renovatie & verduurzaming De Bouwstroom renovatie & verduurzaming is een partnerschap tussen vijf woningcorporaties in de regio Haaglanden en vijf aannemers. Zij hebben samen het doel om in acht jaar tijd zo’n 9.000 sociale huurwoningen te renoveren en verduurzamen Omdat de partners in deze bouwstroom efficiënt samenwerken, is de verwachting dat de verduurzaming en renovatie van de corporatiewoningen van de deelnemende woningcorporaties betaalbaar en versneld kunnen plaatsvinden. Zo zijn de 9.000 woningen gezamenlijk aanbesteed, in plaats van elk project apart. Het gaat om woningen van corporaties: Vidomes, Rijswijk Wonen, De Goede Woning, Rondom Wonen en Stedelink. De bouwpartners zijn: BAM Wonen, Buurtbouwers (combinatie Smits Vastgoedzorg & VORM), Renovatiekracht (combinatie Dura Vermeer & ERA Contour), Van Wijnen en Willems. Bron: Vidomes/Van Wijnen
5 nr. 4 Juni 2026 Circulair pionieren in Dordrecht: niet slopen, maar oogsten in huurwoningen OnderhoudNL Garantie krijgt nieuwe naam: Vakwerk Plusgarantie OnderhoudNL Garantie gaat verder onder een nieuwe naam: Vakwerk Plusgarantie, hét kwaliteitskeurmerk voor schilders, behangers, glaszetters en onderhoudsbedrijven. Met deze naamswijziging en een landelijke consumentencampagne wil OnderhoudNL het kwaliteitskeurmerk duidelijker positioneren en de herkenbaarheid vergroten. Partners gezocht voor onderzoek naar oververhitting in woningen Hittegolven zorgen steeds vaker voor gezondheidsproblemen in woningen. Vooral ouderen, chronisch zieken en bewoners in dichtbebouwde wijken hebben daar last van. Toch ontbreekt nog veel kennis over hoe je woningen en buurten slim koel houdt. Stichting WOI ondersteunt daarom een nieuw onderzoeksvoorstel van TU Eindhoven en Hogeschool van Amsterdam voor de NWO-call Koelbehoefte in woningen. Het consortium onderzoekt daarom oververhitting op drie schaalniveaus. Bewoner en gebouw: welke indicatoren gaan verder dan de temperatuur? Hoe hangen gebouwprestaties samen met gezondheid en slaap? Hoe ondersteun je kwetsbare groepen tijdens hittegolven? Gebouw en stedelijke omgeving: hoe beïnvloedt het stedelijk microklimaat de binnentemperatuur? Welke rol spelen spuiventilatie en passieve koeling onder toekomstige klimaatscenario's? Context en rechtvaardigheid: Waar zijn bewoners het kwetsbaarst? Hoe verschilt het risico per inkomen, woningtype en groenvoorziening? Hoe vertaal je dat naar een rechtvaardig beleid? Een vierde werkpakket vertaalt de resultaten naar concrete toepassingen: een hittelabel voor bestaande woningen, evidence-based standaarden en richtlijnen voor professionals en beleidsmakers. Partners gezocht Het consortium zoekt industriële en maatschappelijke partners. Bijdragen in natura — zoals meetdata, gebouwtoegang of technische expertise — tellen volledig mee voor de co-financieringsverplichting. Gezocht worden onder ander: fabrikanten van zonwering, ventilatie, warmtepompen of gebouwschilcomponenten. Daarnaast zijn ingenieursbureaus en renovatiespecialisten gewenst. Ten slotte is ook de hulp nodigi van technologie- en databedrijven met sensors, gebouwbeheersystemen of simulatietools; en organisaties op het snijvlak van wonen, gezondheid en thermisch comfort. Bron: Techniek Nederland / Stichting WOI Waar normaal gesproken de sloophamer het startsein geeft voor een renovatie, begon het vernieuwbouwproject van woningcorporatie Trivire aan de Troelstraweg Oost in Dordrecht met oogsten. In 72 appartementen zijn waardevolle materialen zorgvuldig verwijderd, gesorteerd en klaargemaakt voor hergebruik. Trivire werkt in dit project nauw samen met de samenwerkingspartner Buurtbouwers, Werk op Wielen, 2e Kans Bouwmaterialen en MasterMate. Het Bouw Circulair Netwerk heeft alle partijen samengebracht. In plaats van materialen af te voeren als afval, worden in dit project deuren, toiletten, wastafels, kranen, spiegels, deurklinken, scharnieren en keukenonderdelen zorgvuldig gedemonteerd. Medewerkers van Werk op Wielen halen dagelijks acht woningen leeg, met beleid. “Als je te snel werkt, maak je dingen kapot,” zegt Jeene van der Meer van 2e Kans Bouwmaterialen. “Door rustiger te werken, haal je er juist méér uit.” De opbrengst is indrukwekkend: 63 toiletpotten, 183 sloten, 23 spiegels, 58 wastafels, 354 deurklinken, 95 kranen, 321 scharnieren, 41 doucheplankjes en 70 inbouwstopcontacten. Na een schoonmaak- of opknapbeurt krijgen de materialen via MasterMate een nieuwe bestemming. Tweede kans Het project is een initiatief van het Bouw Circulair Netwerk (BCN), dat de partijen bij elkaar bracht, de businesscase uitwerkte en de coördinatie voor zijn rekening nam. Gijsbert van der Klis, trekker vanuit BCN: “Het is een nieuwe manier van denken én doen. En precies dat maakt dit project zo interessant.” Edwin Franken, die als projectmanager van Trivire, betrokken is bij het vernieuwbouwproject aan de Troelstraweg, is blij met de samenwerking. “Zo geven wij bouwmaterialen een tweede kans, wat kostenbesparend werkt, en dragen wij äls woningcorporatie ons steentje bij aan een schonere wereld.” Jan van Rijsbergen, projectleider bij Buurtbouwers beaamt dit: “Je moet een product een tweede leven geven als dat kan. Door onze krachten te bundelen met opdrachtgevers, bewoners en vakmensen, ontstaat er een synergie die verder gaat dan alleen renoveren.” Puzzelen Toch was de uitvoering niet zonder uitdagingen. Van Rijsbergen: “Het was best even puzzelen, want tijdens de oogst was er officieel nog geen bouwplaats. We willen in de toekomst eerder betrokken worden, zodat we aan de voorkant al technisch mee kunnen kijken. Daardoor kun je waarschijnlijk meer en beter hergebruiken.” De 36 driekamer- en 36 vierkamerappartementen worden nu grondig aangepakt. Als het team van Buurtbouwers klaar is, zit er een nieuwe goedgeisoleerde schil om de woongebouwen, zijn de appartementen voorzien van HR++ glas en worden er aan de achterzijde nieuwe grotere balkons geplaatst. De woningen krijgen een betere indeling en een nieuwe badkamer, toilet en keuken. Ook worden de woningen gasloos en worden ze straks verwarmd door het warmtenet van HVC. De woongebouwen zelf krijgen nieuwe grotere entrees. Bron: Trivire Vakwerk Plusgarantie is een initiatief van OnderhoudNL, de brancheorganisatie voor specialisten in schilderwerk en vastgoedonderhoud. “Het idee achter het keurmerk is vandaag relevanter dan ooit”, aldus Sjors Krikken van Vakwerk Plusgarantie. “Er zijn in Nederland duizenden schilders, glaszetters en onderhoudsbedrijven. Dat maakt het voor consumenten lastig om een goede keuze te maken. Er is behoefte aan meer duidelijkheid en zekerheid. Niet in de vorm van mooie beloften, maar in een herkenbaar keurmerk. Met Vakwerk Plusgarantie maken we dat maximaal duidelijk: je krijgt vakwerk met zes glasheldere garanties, Vakwerk Plusgarantie dus.” Sterkere merkbenadering Met de introductie van Vakwerk Plusgarantie kiest de organisatie nadrukkelijk voor een sterkere merkbenadering. De nieuwe naam bundelt zes concrete garanties (de zes ‘plussen’) die samen staan voor kwaliteit, duidelijke afspraken en zekerheid voor de opdrachtgever. Alleen bedrijven die voldoen aan strenge toelatingseisen mogen het keurmerk dragen. Daarmee onderscheidt Vakwerk Plusgarantie zich van andere aanbieders in de markt. Vanaf 6 mei start een landelijke consumentencampagne waarin Vakwerk Plusgarantie wordt geïntroduceerd. De campagne richt zich op herkenbare situaties voor opdrachtgevers, zoals onduidelijke afspraken, uitlopende planningen en kwaliteit die achteraf tegenvalt. De komende tijd wordt het merk actief verder opgebouwd met verschillende campagnes, onder meer rond de zes garanties, maar ook over specifieke vormen van onderhoud. Actief betrokken De organisatie benadrukt dat de kracht van het merk mede afhangt van de aangesloten bedrijven. Zij worden actief betrokken bij de uitrol van de campagne en krijgen via vakwerkplusgarantie.nl toegang tot communicatiemiddelen en promotiematerialen. “Een sterk merk bouw je samen”, aldus Sjors Krikken “Hoe zichtbaarder Vakwerk Plusgarantie wordt in de markt, hoe groter het effect voor iedereen die erbij aangesloten is.” Bron: OnderhoudNL
6 nr. 4 Juni 2026 Actueel Voormalig Raadhuis Zaandijk krijgt nieuwe bestemming Penitentiaire inrichting Heerhugowaard ondergaat duurzame renovatie Heijmans heeft definitief de opdracht gekregen om de penitentiaire inrichting (PI) van Heerhugowaard te gaan verbouwen. De verbouwing start januari 2027 en duurt zo’n 4,5 jaar tot halverwege 2030. De opdracht genereert een omzetwaarde voor Heijmans van € 83 miljoen. De opdracht volgt na een Europese aanbesteding door het Rijksvastgoedbedrijf, die dat uitvoert namens de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Diverse gebouwen van de PI Heerhugowaard zijn zo’n dertig jaar oud en moeten worden gerenoveerd en gemoderniseerd, inclusief verduurzaming van de technische installaties in de gebouwen. Daarnaast wordt het entree- en kantoorgebouw vernieuwd, met een aangepaste entreesituatie, een nieuwe bezoekafdeling, verbeterde personeelsvoorzieningen en een moderne medische dienst. De werkzaamheden vinden plaats terwijl de inrichting in gebruik blijft, waarbij veiligheid van de bedrijfsvoering centraal blijft staan. Heijmans past voor de renovatie diverse oplossingen toe, die passen bij de strategische pijlers Duurzaamheid en Maakbaarheid. Zo wordt gebruik gemaakt van modulaire, geprefabriceerde schachtmodulen voor diverse kabels en leidingen in het gebouw. De verlichtingsarmaturen worden hergebruikt en omgebouwd naar LED. Heijmans realiseerde eerder al projecten in bouw en onderhoud van beveiligde faciliteiten, zoals de PI’s in Leeuwarden, Nieuwersluis, Ter Apel en Zwolle en de rechtbank in Amsterdam. Bron: Heijmans Hendrick de Keyser Monumenten is sinds 26 mei 2026 de eigenaar van het voormalige raadhuis aan de Lagedijk 104-106 in Zaandijk. Het pand uit 1752 geeft een zeldzaam compleet beeld hoe Zaanse kooplieden woonden in de 18de en vroege 19de eeuw. Met name de originele linnen behangsels op de bovenverdieping zijn maar op zeer beperkte schaal bewaard gebleven in Nederland. Het pand wordt nu gerestaureerd en krijgt als vakantiewoningen en kleinschalig eventcenter een nieuwe bestemming. Het huis werd gebouwd voor koopman en oliefabrikant Cornelis Florisz de Lange en bleef na zijn dood in de familie. In 1856, na het overlijden van Grietje Haremaker, werd het in gebruik genomen als raadhuis van Zaandijk. Dat bleef zo tot 1974. Daarna was het onder meer in gebruik als trouwlocatie. Marmeren schouw Achter de gevel met gedecoreerde voordeuren en verwijzingen naar handel en zeevaart, gaat een interieur schuil waarin twee stijlen samenkomen: rococo en neoclassicisme. Blikvangers zijn onder meer de raadszaal met een reeks geschilderde landschappen uit 1804 (in opdracht geschilderd door de Vaderlandsche Maatschappij), een zeldzame marmeren schouw met schilderingen in grijstinten en de 18de-eeuwse schouw (smuiger) gedecoreerd met blauwe tegeltjes. Het geeft een mooi beeld van de rijke interieurs van de woonhuizen van de Zaanse koopmanselite, die grote huizen liet bouwen op de dijk met uitzicht over de Zaan. Op de bovenverdieping zijn drie slaapkamers met handbeschilderd linnen behang uit de 18de eeuw. Omdat dit soort wandbekleding vaak verdwijnt door slijtage of verbouwingen, is het zeer bijzonder dat deze na honderden jaren nog vrijwel compleet intact zijn. Het maakt het pand van uitzonderlijke kunsthistorische waarde. Blijven gebruiken Met de verwerving krijgt het monument een nieuwe toekomst. Na restauratie worden er een woning en twee vakantiewoningen in gemaakt, zodat mensen het huis ook van binnen kunnen ervaren. Tegelijkertijd blijft de publieke functie behouden als locatie voor concerten en recepties. “Interieurs als dit zijn in Nederland nog maar zelden zo compleet bewaard gebleven. Tegelijkertijd zijn dit juist de huizen die moeilijk te onderhouden zijn. Door het pand een nieuwe functie te geven, zorgen wij dat het gebruikt wordt en een toekomst heeft. Zo blijft dit uitzonderlijke erfgoed bewaard en publiek toegankelijk", aldus Bert Meerstadt, algemeen directeur van Hendrick de Keyser Monumenten. Bron: Hendrick de Keyser Monumenten. Foto's: Arjan Bronkhorst
7 nr. 4 Juni 2026 Column In elk nummer van RenovatieTotaal geeft dr.ir. Haico van Nunen zijn mening over een aspect van ‘de renovatiewereld’. Haico van Nunen is adviseur bij BouwhulpGroep en lector Duurzame Renovatie bij het kenniscentrum Duurzame HavenStad van Hogeschool Rotterdam. Warmtepomp zoekt buurt Steeds vaker werken we met gemeenten aan de energietransitie. Dat klinkt overzichtelijk. Totdat blijkt dat het ook over verduurzaming gaat. En over wijkverbetering. En over bewoners. En dus eigenlijk over alles tegelijk. Onze jarenlange ervaring met het renoveren van bewoonde corporatiewoningen zetten we dan ook in bij particuliere woningeigenaren. Niet om vervolgens woning voor woning aan de slag te gaan, maar juist om dat te voorkomen. Want succesvolle verduurzaming draait niet alleen om techniek, maar vooral om het slim organiseren van uitvoering, financiering en samenwerking op wijkniveau. Praktisch betekent dit: begrijpen hoe je in een buurt een groepje mensen bij elkaar krijgt dat wil verbeteren. Niet omdat iedereen precies dezelfde woning heeft, of dezelfde portemonnee, maar omdat veel vragen wél op elkaar lijken. Wat kan er technisch? Wat levert het op? Wanneer is het logisch? En wie heeft er al ervaring mee? Onder invloed van triggers van buitenaf (corona, oorlogen) zien we de energieprijs stijgen en daarmee de wens om van het gas af te gaan toenemen. Wat mij daarbij steeds opvalt, is dat mensen elkaar actief gaan informeren. Aan de keukentafel, op straat, bij de sportclub of in de buurtapp. Ineens weet iemand hoe stil zijn warmtepomp is, hoe laag de rekening is geworden of juist welke installateur je beter niet kunt bellen. Niet omdat iedereen overtuigd is, maar omdat het juiste gesprek al is begonnen. Terug naar de techniek. Voor veel mensen is een warmtepomp een logische stap. Zeker als in de buurt bekend is dat er géén collectief warmtenet komt. Toch blijft er veel onduidelijkheid over wanneer een huis geschikt is voor een warmtepomp. De één denkt dat de woning eerst extreem goed geïsoleerd moet zijn, de ander ziet het als een zuinige verwarming van zijn of haar ongeïsoleerde woning. De waarheid ligt, zoals zo vaak, ergens in het midden. Wat in deze opgave – los van techniek - steeds bepalender wordt, is de beschikbaarheid van voldoende aansluitcapaciteit. Zeker bij de grotere apparaten is vaak een 3-fasen aansluiting nodig. En die krijgen is allang niet meer vanzelfsprekend. Daarmee verschuift de vraag. Het gaat niet alleen meer over de woning en de bewoner, maar ook over het net, de straat en het moment waarop iedereen een stap wil zetten. De warmtepomp is geen product dat je bestelt en ophangt. Het is onderdeel van een bredere opgave rond woning, comfort, techniek en financiering. Daarom begint een succesvolle energietransitie niet bij individuele keuzes, maar bij buurten die samen in beweging komen. Dan wordt de warmtepomp geen losse maatregel, maar een logisch onderdeel van betere woningen, sterkere buurten en een haalbare energietransitie. Eeuwenoude werfkelders in binnenstad Utrecht worden gerenoveerd In Utrecht werken de gemeente en keldereigenaren samen aan het herstel van de eeuwenoude kelders in het monumentale wervengebied. Gemeente Utrecht heeft na eerder al Beens Groep nu ook Nico de Bont en Strukton geselecteerd als aannemers om deze bijzondere werkzaamheden uit te voeren. De stad Utrecht staat bekend om haar binnenstad met werfkelders langs de binnengrachten. Het huidige aantal van 732 Utrechtse werfkelders ontstond vanaf 1150 uit particuliere initiatieven dankzij een veranderde waterhuishouding langs de Oudegracht, Nieuwegracht, Kromme Nieuwegracht, Drift en Plompetorengracht. In het verleden bevonden zich ook langs de Stadsbuitengracht een of meer werfkelders. Oorspronkelijk waren de kelders bedoeld als opslag- en doorgangsruimte voor goederen die gelijkvloers aan- en afgevoerd konden worden over water. Vanuit het bovenliggende pand op straatniveau kon de kelder bovendien nog binnendoor worden bereikt. Karakteristiek is dat de werfkelders onder de openbare weg liggen. Bijzondere samenwerking Vanaf 2026 is de gemeente namens keldereigenaren opdrachtgever voor het herstel van de werfkelders. Zo’n samenwerking is uniek in Nederland. De keldereigenaar betaalt een eigen bijdrage aan de herstelkosten. In totaal werken drie aannemers aan het herstel van kelders in het wervengebied. Strukton en Nico de Bont werken vanaf 2026 aan werfkelders aan de Oudegracht en Nieuwegracht. Eerder werd Beens Groep al geselecteerd voor het herstel van de kluiskelders en -muren aan de Kromme Nieuwegracht, Drift en Plompetorengracht. Deze werkzaamheden zijn al sinds 2023 bezig. Vanaf 2013 wordt daarnaast gewerkt aan het herstel van de walmuren langs de Oudegracht en Nieuwegracht. Het wervengebied is een van de mooiste en ook meest ingewikkelde stukjes van Utrecht. Alles hangt hier met elkaar samen: de eeuwenoude werven, muren, kelders, bruggen, straten, riolering, afwatering, kabels en leidingen, bomen. Dat maakt de herstelopgave complex. De raamovereenkomst met beide aannemers is gericht op samenwerking en kernwaarden, zodat tussentijds bijgestuurd kan worden op onverwachte situaties. Traditioneel vakmanschap “We zijn enorm trots dat we, na het afronden van de restauratie van de Domtoren, aan de slag gaan met het grootste monument van Utrecht”, reageert Syquin van den Berg, projectleider Nico de Bont | TBI. “Wij gaan traditioneel vakmanschap inzetten in combinatie met de nieuwste technieken. Deze langdurige samenwerking is een ideaal project om een nieuwe generatie vaklieden op te leiden in de praktijk.” De selectie van de aannemers volgde uit een Europese aanbesteding voor het herstel van de werfkelders aan de Oudegracht en Nieuwegracht. Nico de Bont is specialist in restauratie, herbestemming en verduurzaming van grote en kleine monumenten. Strukton is zeer ervaren in de uitvoering van complexe, multidisciplinaire contracten en werkt samen met onderaannemer Koninklijke Woudenberg. Bron: Nico de Bont
VENTISTONE BV • T 0344 - 68 00 00 • E INFO@VENTISTONE.NL • VENTISTONE.NL INVESTEER IN DUURZAME ZEKERHEID EN MAAK ONDERHOUD BEHEERSBAAR Met onze steenvezelprofielen beschermt u kozijnen tegen houtrot en verfgebreken. Permanente ventilatie houdt het hout droog, voorkomt houtrot en verlaagt onderhoudskosten tot 50%. Zo blijft de gevel jarenlang als nieuw. Maakt u de rekensom? Kies voor Ventistone! Wilnis - Utrecht - Noordwijk - contact@bluemink.nu +31 (0) 320 28 56 10 www.asf-fischer.nl www.webshop.asf-fischer.nl verkoop@asf-fischer.nl Dé gevelspecialist voor het vinden van de oorzaak en het geven van de juiste oplossing U bent bij ons aan het juiste adres voor: ◆ Gevelinspecties ◆ Hersteladvisering ◆ Constructieberekeningen ◆ Projectbegeleidingen ◆ Producttrainingen ◆ Projectgarantie totalwall.nl T 088 - 111 25 25 ◆ info@totalwall.nl
9 nr. 4 Juni 2026 Project in beeld Oplossing uit de utiliteit voor monumentale molenaarswoning Duurzaam comfort in monument dankzij innovatief VRF-systeem Een monument duurzaam renoveren is een uitdaging. Mathijs Burgman uit Laren kan erover meepraten. In zijn monumentale molenaarswoning wil hij genieten van modern comfort, maar dan wel op een duurzame manier. It’s Cool B.V. Airconditioning & Klimaattechniek en Groupe Atlantic Nederland kwamen met een bijzondere oplossing: een geavanceerd 3-pijps VRF-systeem dat normaal gesproken vooral in de utiliteit wordt toegepast. Auteur: Harmen Weijer. Foto’s: Groupe Atlantic Nederland Voor installateur Danny Kastermans, eigenaar van It’s Cool, begon het project met een duidelijke vraag: “De wens van Mathijs was: duurzaam verwarmen en koelen, zonder het monumentale karakter van de woning aan te tasten.” Kastermans stuurde een tekening van de woning naar Sander Raven, accountmanager airconditioning bij Groupe Atlantic Nederland. Die is gaan kijken welke installatie het meest praktisch is en kwam uit op een 33 kW, 3-pijps VRF-systeem. “Dat we een utiliteitsoplossing hier inzetten in een monumentale woning, maakt dit project uniek”, legt Raven uit. “Dit betekent maatwerk, flexibiliteit én respect voor het bestaande gebouw.” Slim systeem voor maximaal comfort Het VRF-systeem bestaat uit drie buitenunits, acht satelliet-inbouwunits - die subtiel in het plafond zijn weggewerkt – en twee Mode Switch (MF-)boxen, die ruimtes afzonderlijk kunnen koelen of verwarmen. Met andere woorden: je kunt tegelijkertijd de ene ruimte koelen en de andere verwarmen. Raven: “Dit systeem is vraaggestuurd, energiezuinig en zeer stil – essentiële eigenschappen voor een woning als deze. De gebruiksvriendelijke bediening zorgt ervoor dat het systeem automatisch inspeelt op de behoefte van de bewoners. Ideaal dus.” Snel en efficiënt installeren It’s Cool was verantwoordelijk voor de realisatie van het klimaatsysteem. “We hebben bewust gekozen voor een VRF-systeem van Fujitsu”, vertelt Kastermans. “Het is een kwaliteitsproduct dat snel en efficiënt te installeren is.” De samenwerking met Groupe Atlantic Nederland verliep volgens hem soepel: “De lijnen zijn kort, ze denken goed mee, maken een schema met onder meer leidingdiameters en helpen bij het in bedrijf stellen van het systeem. Het draaide meteen als een zonnetje.” Stil en energiezuinig Opdrachtgever Burgman is blij met het resultaat: “Ik wilde een toekomstbestendig systeem voor een comfortabel binnenklimaat – en dat is prima gelukt. Het mooie aan dit systeem is dat je in de ene ruimte kunt koelen en in de andere ruimte kunt verwarmen, onafhankelijk van elkaar. Het systeem is eenvoudig te bedienen, zorgt – ook op koude dagen – voor een aangename temperatuur in elke ruimte, is stil in gebruik en verbruikt relatief weinig energie. Dit draagt niet alleen bij aan het wooncomfort, maar ook aan de verduurzaming van de woning en een betere energieprestatie.” Eindresultaat De renovatie van de monumentale molenaarswoning is nog in volle gang. Naar verwachting wordt het project eind augustus afgerond. Raven kijkt alvast vooruit: “Dit project laat zien hoe je met innovatieve techniek ook in monumentale gebouwen grote stappen kunt zetten op het gebied van comfort en duurzaamheid. We komen hier zeker nog terug om het eindresultaat te laten zien.” Projectgegevens Project: Renovatie monumentale molenaarswoning, Laren Opdrachtgever: Mathijs Burgman Installateur: It’s Cool B.V. Airconditioning & Klimaattechniek Oplossing: 3-pijps VRF-systeem met inverter (33 kW), 3 buitenunits en 8 binnenunits In een monumentale molenaarswoning van Laren is een bijzondere oplossing voor duurzaam verwarmen en koelen gevonden, die meestal in kantoren wordt gebruikt: een 33 kW 3-pijps VRF-systeem. Het VRF-systeem bestaat uit drie buitenunits, acht satelliet-inbouwunits - die subtiel in het plafond zijn weggewerkt – en twee Mode Switch (MF-)boxen, die ruimtes afzonderlijk kunnen koelen of verwarmen. Installateur Danny Kastermans (rechts) en Sander Raven van Groupe Atlantic (links) werkten nauw samen om het VRF-systeem in Laren naar behoren te laten functioneren.
Atlantic is een merk van atlanticclimate.nl Ontdek de Alfea M warmtepomp. Scan de QR-code! ALFEA M WARMTEPOMP INSTALLATIE HELD DAAR WORD JE STIL VAN De nieuwe Atlantic Alfea M, de monobloc warmtepomp die ontworpen is om jouw werk te vereenvoudigen. Snelle aansluiting en eenvoudig in onderhoud. Daarnaast is een F-gas certificaat niet vereist voor installatie. Ultra-stil Hoge aanvoertemperatuur Smart Protect-systeem Eenvoudige installatie Schoon en veilig bouwen en renoveren met PrimaCover Dé specialist in afdekvliezen, afdekfolies en stofwanden www.primacover.com MAX 4 Wapeningsplaten voor nieuwbouw en renovatie Vloeroplossingen OP-DECK® ICF Vloersysteem LEWIS® Zwaluwstaartplaten® HODY® Staalplaatbetonvloeren Pieter Zeemanweg 107 3316 GZ Dordrecht (NL) +31 (0)78 617 44 00 reppel@reppel.nl www.reppel.nl
11 nr. 4 Juni 2026 Magnetische vloeren: losmaakbaar leggen zonder lijm Magnetische vloeren passen heel goed in de renovatietrend van droog, snel en circulair bouwen. Het principe is eenvoudig: eerst wordt een magnetisch receptieve onderlaag aangebracht, daarna worden pvc-stroken, tegels, keramische tegels of houten elementen met een magnetische rug daarop gelegd. Feitelijk is het een tweedelig systeem: een metaalhoudende basis en een vloerafwerking die daarop door magnetische aantrekking blijft liggen. Auteur: Harmen Weijer. Foto’s: Resimdo Voor renovatieprofessionals is vooral de losmaakbaarheid interessant. Er is geen lijm nodig, onderdelen zijn afzonderlijk te vervangen en bij een nieuwe indeling kan de vloer relatief eenvoudig worden opgenomen en hergebruikt. Dat maakt het systeem aantrekkelijk voor winkels, kantoren, zorggebouwen, scholen en verhoogde vloeren waarin installaties bereikbaar moeten blijven. Stappenplan De eerste stap is altijd de ondergrond. Die moet vlak, schoon, droog, stabiel en drukvast zijn. Oneffenheden blijven, net als bij pvc, zichtbaar of voelbaar. Daarom is het volgens de verschillende aanbieders van deze vloeren belangrijk te controleren op de aanwezigheid van restvocht, vlakheid, draagkracht en bestaande lijmresten. Bij renovatie is dit wel cruciaal: magnetisch leggen is snel, maar het maskeert geen slechte basis. Daarna wordt bepaald welk systeem wordt toegepast. Bij sommige systemen leg je een magnetische folie of onderlaag los op de bestaande vloer. Het Nederlandse TFD uit Dalfsen werkt bijvoorbeeld met een magnetische onderlaag waarop magnetische pvc-stroken of tegels worden geplaatst. Bij andere systemen wordt gewerkt op een staalhoudende verhoogde vloer, zoals Magna-Lock van Global IFS, waarbij een magneetlaag aan de achterkant van de vloerafwerking hecht aan stalen vloerpanelen. Stap drie is het uitzetten van de legrichting. Net als bij traditionele vloeren begin je niet zomaar in een hoek, maar bepaal je zichtlijnen, passtukken en aansluitingen bij deuren, kozijnen, plinten en dilataties. Vervolgens wordt de magnetische onderlaag uitgerold of aangebracht volgens voorschrift van de fabrikant. Naden moeten strak aansluiten en mogen niet overlappen. Corrigeren eenvoudig Daarna worden de stroken of tegels gelegd. Het voordeel is dat corrigeren eenvoudig blijft: optillen, opnieuw positioneren en weer neerleggen. Bij keramische magnetische systemen, zoals CharmGres, gaat het om tegels van verglaasd steengoed met een magnetische ferriethoudende rug en beschermende rand. Snijwerk vraagt dan uiteraard ander gereedschap dan bij pvc. Tot slot volgt de controle: liggen de delen vlak, sluiten naden goed aan, zijn randen afgewerkt en is er voldoende ruimte bij aansluitingen? Bij projectmatig gebruik hoort daar ook een proefvlak bij, inclusief belasting door bureaustoelen, rolcontainers, schoonmaakmachines of winkelinrichting. Systeemcompatibiliteit Het grootste aandachtspunt is systeemcompatibiliteit, zo blijkt uit verschillende instructies van producenten en leveranciers. Niet elke magnetische onderlaag werkt met elke vloerafwerking. Controleer daarom altijd of onderlaag, toplaag, belastingklasse, vloerverwarming, brandklasse, akoestiek en onderhoudsmethode als compleet systeem zijn getest. Daarnaast is puntbelasting belangrijk. Een magnetische vloer ligt losmaakbaar, maar moet wel bestand zijn tegen schuivend meubilair, zware kasten, winkelstellingen en rollend materieel. Bij verhoogde vloeren speelt ook de tolerantie tussen panelen mee. Tate noemt bij zijn magnetische Attiro-systeem bijvoorbeeld specifiek het belang van geringe hoogteverschillen tussen panelen. Ook schoonmaak verdient aandacht. Vocht kan minder problematisch zijn dan bij verlijmde systemen, omdat delen opneembaar zijn, maar naden en randen blijven kwetsbare plekken. In natte ruimten is magnetisch niet automatisch geschikt; vraag daar expliciet naar. Voor- en nadelen De voordelen zijn duidelijk: snelle montage, weinig hinder, geen droogtijd, geen lijm, minder emissies, eenvoudige reparatie en betere herbruikbaarheid. Global IFS benadrukt bij Magna-Lock vooral de vrije toegang tot installaties onder verhoogde vloeren en het snel kunnen vervangen of verplaatsen van afwerkingen. De nadelen zijn er echter ook. Magnetische vloeren zijn nog geen standaardproduct, waardoor beschikbaarheid, prijs en ervaring per leverancier verschillen. De materiaalprijs kan hoger liggen dan bij traditioneel pvc of keramiek. Ook vraagt het systeem discipline: een slechte ondervloer, verkeerde combinatie van producten of onderschatte belasting kan leiden tot verschuiving, kiervorming of voortijdige schade. Daarmee zijn magnetische vloeren weliswaar geen wondermiddel, maar wel een interessante renovatietechniek. Vooral waar snelheid, losmaakbaarheid en toegang tot installaties tellen, kan de magneetvloer uitgroeien tot een serieus alternatief voor lijmen en klikken. De eerste stap is altijd de ondergrond. Die moet vlak, schoon, droog, stabiel en drukvast zijn. Actieve bedrijven In Nederland is TFD Floortile uit Dalfsen een zichtbare speler met magnetische pvc-vloeren en tegeldecors. Internationaal zijn IOBAC uit het Verenigd Koninkrijk, CharmFloor/ CharmGres uit Italië, Global IFS met Magna-Lock en Tate met Attiro actief. Ook FloorMuffler uit de Verenigde Staten beschrijft magnetische vloersystemen als lijmvrije oplossing voor renovatie en hergebruik. Daarna worden de stroken of tegels gelegd. Het voordeel is dat corrigeren eenvoudig blijft: optillen, opnieuw positioneren en weer neerleggen. Thema Vloeren & Tegels: Trend Tot slot volgt de controle: liggen de delen vlak, sluiten naden goed aan, zijn randen afgewerkt en is er voldoende ruimte bij aansluitingen?
13 nr. 4 Juni 2026 Vloerisolatie 2.0: dun, biobased en toch goed isolatiewaarden De renovatiemarkt staat voor een even grote als interessante uitdaging. Woningeigenaren, woningcorporaties en VvE’s willen woningen sneller verduurzamen, de milieubelasting van bouwmaterialen verlagen én tegelijkertijd voldoen aan steeds strengere eisen op het gebied van energieprestaties. Bij vloerisolatie komen die ambities samen. Het gaat niet alleen om de hoogste isolatiewaarde per centimeter; er wordt steeds vaker gevraagd door opdrachtgevers om materialen met een lagere milieubelasting. Tegelijkertijd blijft de beschikbare opbouwhoogte in bestaande woningen vaak beperkt. Daardoor ontstaat een duidelijke trend: vloerisolatiesystemen worden niet alleen dunner, maar ook steeds vaker biobased, maar met steeds betere isolatiewaarden. Auteur: Harmen Weijer. De belangstelling voor biobased bouwen groeit al enkele jaren. In de vorige editie van RenovatieTotaal bleek dat al uit de kennissessies over biobased dakisolatie, die DGBC deze zomer organiseert. Voor vloerisolatie is dat niet anders. Want ook daar geldt dat aangescherpte milieuprestatie-eisen, de introductie van CO₂-beprijzing en de toenemende aandacht voor circulair bouwen ervoor zorgen dat opdrachtgevers verder kijken dan alleen de energiebesparing tijdens de gebruiksfase van een gebouw. Vooral woningcorporaties en professionele vastgoedbeheerders kijken steeds vaker naar de volledige levenscyclus van bouwmaterialen. Daarbij spelen materialen zoals houtvezel, vlas, hennep en ook zelfs kurk een steeds grotere rol. Deze materialen slaan tijdens hun groei CO₂ op en hebben doorgaans een aanzienlijk lagere milieubelasting dan fossiel gebaseerde isolatieproducten. In de praktijk blijkt echter dat bestaande woningen niet altijd voldoende ruimte bieden voor dikke isolatiepakketten. Zeker bij renovaties van appartementen, monumenten en binnenstedelijke woningen kan iedere centimeter opbouwhoogte van belang zijn. De zoektocht naar dunne biobased oplossingen is daardoor in een stroomversnelling geraakt. Houtvezel Een van de meest zichtbare ontwikkelingen is de opkomst van dunne houtvezelplaten voor renovatievloeren. Diverse Europese producenten, zoals Gutex, Steico en WEM, brengen systemen op de markt die specifiek zijn ontwikkeld voor renovatieprojecten waarbij slechts beperkte opbouwhoogtes beschikbaar zijn. Deze platen zijn verkrijgbaar vanaf circa 20 tot 40 millimeter dikte en worden vaak toegepast onder droge dekvloersystemen of binnen houten vloerconstructies. Naast thermische isolatie bieden ze ook voordelen op het gebied van geluidsisolatie en vochtregulatie. Daardoor zijn ze vooral aantrekkelijk in appartementencomplexen en monumentale panden, waar akoestisch comfort en vochtbeheersing minstens zo belangrijk zijn als energiebesparing. Een bijkomend voordeel van houtvezel is dat het materiaal vocht tijdelijk kan opnemen en weer afgeven. Hierdoor blijft de constructie beter in balans, wat vooral bij oudere gebouwen van belang kan zijn. Kurk Naast houtvezel groeit ook de belangstelling voor kurk. Jarenlang werd kurk vooral gezien als afwerkingsmateriaal, maar inmiddels ontdekken ontwerpers en renovatieprofessionals opnieuw de isolerende eigenschappen van dit natuurlijke materiaal. Kurk is volledig biobased, drukvast, vochtbestendig en relatief dun toepasbaar. Juist die combinatie maakt het interessant voor renovatieprojecten waarbij de beschikbare vloerhoogte beperkt is. Bovendien beschikt kurk over uitstekende akoestische eigenschappen, waardoor kurk geluidsoverlast tussen woningen kan verminderen. Ook vanuit circulair oogpunt is kurk aantrekkelijk. De schors van de kurkeik wordt geoogst zonder de boom te kappen, waardoor het materiaal een bijzonder duurzame grondstof vormt. Het Portugese bedrijf Amorim Cork Solutions is daarin gespecialiseerd en gebruikt kurk als gevel-, dak- en vloerisolatie. Dit bedrijf expandeert kurk in hun fabriek door kurkkorrels te verhitten, waardoor ze uitzetten en als vanzelf aan elkaar plakken. Er is geen chemische lijm nodig. Hybride systemen Hoewel volledig biobased oplossingen steeds populairder worden, blijkt in veel renovatieprojecten een compromis noodzakelijk. Daarom groeit de markt voor hybride systemen momenteel waarschijnlijk het snelst. Bij deze systemen wordt een dunne laag hoogwaardig isolatiemateriaal, zoals PIR, gecombineerd met een biobased laag van bijvoorbeeld houtvezel, vlas of kurk. Het doel is om de voordelen van beide materiaalgroepen samen te brengen. Hierdoor ontstaat een systeem met beperkte opbouwhoogte, een hoge isolatiewaarde, een lagere milieu-impact en betere vocht- en geluidsregulerende eigenschappen. Hybride vloerisolatie is ideaal voor oudere woningen met houten vloeren en kruipruimtes waar traditionele isolatie tekortschiet, zo stelt Lammertink Isolatie op de eigen website. “Woningen die tussen 1950 en 1990 zijn gebouwd, profiteren het meest, omdat deze vaak onvoldoende of verouderde isolatie hebben. Woningen met beperkte kruipruimtehoogte zijn uitstekende kandidaten, omdat hybride methoden meer isolatiewaarde leveren in dunnere lagen. Dit is cruciaal wanneer de kruipruimte te laag is voor dikke traditionele isolatiepakketten.” Vacuümisolatie Voor de iets langere termijn - 5 tot 10 jaar en verder - wordt veel verwacht van vacuümisolatiepanelen, beter bekend als VIP's. De meeste VIP's bestaan nu nog uit een minerale kern (silica) met een meerlaagse aluminium folie. Toch zijn er enkele producenten en onderzoeksprojecten die werken met biobased of natuurlijke kernmaterialen, en zijn die voornamelijk nog gericht op gevelpanelen. Zo wordt in een groot Europees onderzoeksprogramma BIOVIPWALL (onderdeel van het EU-Horizon-programma iclamabuilt) energiezuinige en grondstofbesparende sandwichgevelelementen te ontwikkelen. De uitdaging in dit programma is hoogwaardige thermische isolatie te bereiken met minimale wanddikte en tegelijkertijd een lage CO2-voetafdruk behouden. Dat wil het Duitse bedrijf va-Q-tec samen met aerogel-it bereiken door BioAerogel-VIP’s te maken. Deze biobased variant van aerogel zijn volgens de productenten gemaakt van biomaterialen die niet meer als voedsel bruikbaar zijn, zoals restmateriaal uit de landbouw. En als dat lukt voor gevels is vloerisolatie de volgende, logische stap. Diverse Europese producenten, zoals op de foto’s Steico, brengen houtvezelplaatsystemen op de markt die specifiek zijn ontwikkeld voor renovatieprojecten waarbij slechts beperkte opbouwhoogtes beschikbaar zijn. Foto's: Steico. Thema Vloeren & Tegels: Trend Voor de iets langere termijn wordt veel verwacht van vacuümisolatiepanelen op basis van biomaterialen, zoals deze panelen van bioaerogels van aerogel-it. Vooralsnog zijn deze nog in pilotfases en voor gevels, maar ook voor de vloer worden deze panelen geschikt gemaakt. Foto's: aerogel-it.
Innovation lives here Inventum Technologies ontwikkelt al sinds 1989 innovatieve en duurzame warmtepompen zonder buitenunit. Maak kennis met BEN Dual-AIR, de innovatieve 8e generatie warmtepomp. BEN. De nieuwste generatie warmtepomp zonder buitenunit. Waarom kiezen voor BEN? Volledig slim en verbonden met de BEN app Dual source: kan zowel ventilatielucht als buitenlucht gebruiken 4-in-1: verwarmen, koelen, ventileren en warm tapwater Krachtig: 1 tot 5 kW modulerend thermisch vermogen en tot 8 kW warmteverlies Flexibel: geschikt voor zowel hybride als all-electric installaties Best in class: uitstekende prestaties bevestigd door KIWA Lees meer op ben.inventum.com ISDE subsidie €2.350,- Inventum Technologies Bij Inventum Technologies geloven we in een toekomst waarin comfort en duurzaamheid hand in hand gaan. Als pioniers op het gebied van binnenwarmtepompen (zonder buitenunit) en boilers zetten wij ons in om een waardevolle bijdrage te leveren aan de energietransitie. Onze missie? Het verduurzamen van woningen met innovatieve verwarmings- en warmwateroplossingen, lokaal in Houten geproduceerd en gericht op een gezond binnenklimaat.
15 nr. 4 Juni 2026 Tegellijmen en voegmortels worden duurzamer, gezonder en sneller Wie anno 2026 een badkamer, galerij, entreehal of woningvloer renoveert, werkt met heel andere lijmen en voegmortels dan tien jaar geleden. Voorheen werd vooral gekeken naar hechting en prijs, maar tegenwoordig spelen ook duurzaamheid, gezondheid, verwerkingssnelheid en arbeidsomstandigheden een belangrijke rol. Fabrikanten van tegellijmen, voegmortels en egalisatiesystemen hebben de afgelopen jaren dan ook fors geïnvesteerd in innovatieve producten die niet alleen beter presteren, maar ook veiliger en milieuvriendelijker zijn. Auteur: Harmen Weijer. Foto’s: Schönox, Bostik. Een van de meest opvallende ontwikkelingen is de introductie van stofarme poederlijmen. Traditionele cementgebonden tegellijmen veroorzaken bij het aanmaken vaak een flinke stofwolk. Langdurig inademen van cementstof en kwartsdeeltjes kan schadelijke gevolgen hebben voor de gezondheid, dus is daar vanuit arbo-eisen steeds meer aandacht voor. Producenten spelen daarop in door speciale stofarme lijmsystemen te ontwikkelen. Dankzij aangepaste recepturen en fijnere grondstoffen komt tijdens het mengen aanzienlijk minder stof vrij. Ook zijn direct te gebruiken pastalijmen steeds meer in trek. Dat verbetert voor tegeletters de luchtkwaliteit, ook de kans op irritaties aan ogen en luchtwegen neemt af. Zeker bij renovatieprojecten in bestaande gebouwen, waar vaak binnen wordt gewerkt en ventilatiemogelijkheden beperkt zijn, levert dat belangrijke voordelen op. De ontwikkeling sluit bovendien aan bij een bredere trend in de bouwsector. Gezondheid, veiligheid en duurzame inzetbaarheid van vakmensen krijgen steeds meer aandacht. In een markt die kampt met personeelstekorten wordt het behoud van ervaren vakmensen immers steeds belangrijker. Minder gewicht, meer rendement Naast stofarme producten winnen ook lichtgewicht tegellijmen terrein. Deze producten bevatten speciale vulstoffen waardoor het gewicht per zak aanzienlijk lager ligt dan bij traditionele cementlijmen. Dat is niet alleen een logistiek voordeel, in het werk hoeft een tegelzetter hierdoor minder kilo's te tillen en te verplaatsen. Dat verlaagt de fysieke belasting gedurende de werkdag. Bovendien leveren veel lichtgewicht lijmen meer vierkante meters verlijming op per zak. Zeker bij renovatieprojecten in appartementencomplexen, monumentale panden of binnenstedelijke locaties zonder bouwlift kan dat een belangrijk voordeel zijn. Daarnaast draagt een lager materiaalgewicht bij aan een lagere transportbelasting. Minder gewicht betekent immers minder brandstofverbruik tijdens transport en een lagere CO₂-uitstoot in de logistieke keten. Snelheid Naast duurzaamheid en arbeidsomstandigheden blijft snelheid een belangrijke factor binnen de renovatiemarkt. Bewoners willen zo snel mogelijk terug naar hun woning, hotels willen kamers snel opnieuw verhuren en zorginstellingen kunnen zich nauwelijks langdurige uitval van sanitaire ruimtes veroorloven. Dat verklaart de sterke opmars van zogenaamde fast-track-systemen. Deze systemen combineren sneldrogende egalisaties, primers en flexibele tegellijmen waardoor complete renovaties binnen zeer korte tijd kunnen worden uitgevoerd. Moderne egalines zijn tegenwoordig vaak al na twee tot vier uur beloopbaar. Sommige systemen maken het zelfs mogelijk om nog dezelfde dag te betegelen. Ook sneluithardende flexlijmen winnen aan populariteit. Waar traditionele cementlijmen soms een etmaal nodig hebben om voldoende sterkte op te bouwen, kunnen sommige snelwerkende varianten al na enkele uren worden gevoegd. Nieuwe generatie voegmortels Ook de wereld van voegmortels staat niet stil. Vooral in badkamers, wellnessruimten, zwembaden en andere natte cellen neemt het gebruik van epoxy- en hybride voegsystemen sterk toe. Traditionele cementgebonden voegmiddelen functioneren nog altijd uitstekend in veel toepassingen. Toch kennen zij wel enkele beperkingen. Zo kunnen ze vocht opnemen, verkleuren en onder bepaalde omstandigheden gevoelig zijn voor schimmelvorming of kalkuitslag. Epoxyvoegen lossen veel van deze problemen op. Ze zijn vrijwel volledig waterdicht, nemen nauwelijks vuil op en behouden jarenlang hun oorspronkelijke kleur. Daarnaast zijn ze bijzonder goed bestand tegen schoonmaakmiddelen, chemicaliën en intensief gebruik. Dat maakt ze aantrekkelijk voor toepassingen waar hygiëne en onderhoudsgemak centraal staan. Denk aan ziekenhuizen, zorginstellingen, hotels, sportaccommodaties en luxe badkamers. Naast epoxy winnen ook hybride voegsystemen terrein. Deze combineren eigenschappen van cementgebonden en kunststofgebonden producten. Ze zijn eenvoudiger te verwerken dan traditionele epoxyvoegen, terwijl ze tegelijkertijd een hoge mate van waterbestendigheid en kleurstabiliteit bieden. Totaalsysteem Wat ten slotte opvalt is dat fabrikanten steeds minder afzonderlijke producten verkopen en steeds vaker complete systemen aanbieden. Primer, egalisatie, afdichting, lijm en voegmiddel worden daarbij volledig op elkaar afgestemd. Wanneer alle componenten afkomstig zijn uit één systeem, is de kans op compatibiliteitsproblemen kleiner en kunnen prestaties beter worden gegarandeerd. Bovendien sluiten deze totaalsystemen goed aan bij de groeiende behoefte aan kwaliteitsborging binnen de bouw. Opdrachtgevers verlangen steeds vaker aantoonbare prestaties op het gebied van duurzaamheid, waterdichtheid, levensduur en onderhoud. Een van de meest opvallende ontwikkelingen is de introductie van stofarme poederlijmen. Ook zijn direct te gebruiken pastalijmen steeds meer in trek. Foto: Schönox. Thema Vloeren & Tegels: Trend Voegmortels zijn eveneens een stuk makkelijker gemaakt om mee te werken, zoals deze hydraulisch uithardende flexibele mortels van Bostik. Foto: Schönox.
www.renovatietotaal.nlRkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=