6 nr. 2 Maart 2026 Actueel Gasloze woningen in voormalige Infirmerie in Leeuwarden Tweede druk ISSO-praktijkboek ondersteunt energieadviseur bij nauwkeurige opname Onderhoud aan buitenzijde Theater De Maagd in Bergen op Zoom Met de feestelijke oplevering van de Wissesdwinger begin maart begint dit opvallende rijksmonument in het hart van de Leeuwarder binnenstad aan een bijzonder nieuw hoofdstuk. Woningcorporatie WoonFriesland transformeerde de voormalige Infirmerie tot een duurzaam woongebouw met 30 gasloze sociale huurwoningen. Met een investering van zo’n € 7 miljoen werd het historische gebouw volledig vernieuwd en verduurzaamd. De buitenzijde van het rijksmonument bleef behouden, terwijl het interieur werd omgetoverd tot moderne huurappartementen. Het monumentale deel telt 24 woningen en behaalt energielabel A++. In de nieuwbouw aan de achterzijde zijn nog eens zes appartementen gerealiseerd met energielabel A+++. Aan de buitenzijde bleef het monumentale pand vrijwel ongewijzigd. Alleen aan de achterzijde werd nieuwbouw toegevoegd. Achter de historische gevels vond echter een complete vernieuwbouw plaats, maar bleef ook de rijke historie nog nadrukkelijk zichtbaar. Zo is de originele terrazzovloer behouden, net als diverse authentieke deuren. De oude medicijnkast kreeg een nieuwe plek als tastbare herinnering aan het verleden, compleet met historische foto’s en een tijdlijn van het gebouw. En er werd nog een blijvende herinnering toegevoegd: een gedicht op de muur in de centrale trappenhal. En als eerbetoon aan de geschiedenis van het pand werd er een mini documentaire gemaakt, waarin ieder hoofdstuk en elke rol die het gebouw in de historie van de Friese hoofdstad speelde een plek krijgt. Nieuwe woningen voor Leeuwarden Geen enkel appartement in het monumentale deel is hetzelfde. De indeling, hoogte en details verschillen per woning, waardoor iedere bewoner een eigen thuisbasis krijgt. Alleen de zes appartementen in de nieuwbouw kennen een gelijke opzet. “Dit is niet zomaar nieuwbouw zoals we die de afgelopen jaren in Leeuwarden realiseerden”, vertelt Walter van Ginkel, manager Klant en Wonen van WoonFriesland. “De Wissesdwinger is echt een kroon op ons werk. Hier komt alles samen: betaalbaar wonen, verduurzaming én het zorgvuldig vernieuwbouwen van erfgoed. Dat maakt dit project uitzonderlijk.” Het project werd gerealiseerd in samenwerking met Bouwbedrijf de Vries en diverse partners. De transformatie van het monumentale pand, gecombineerd met nieuwbouw en verduurzaming, vroeg om vakmanschap en zorgvuldigheid. Theun Erik Holwerda, directeur Bouwbedrijf De Vries vertelt: “Met de transformatie van de Wissesdwinger hebben we nieuwe toekomst toegevoegd aan de rijke historie van dit monumentale pand. Als bouwbedrijf dat diepgeworteld is in Leeuwarden werken we altijd graag mee aan projecten die bijdragen aan het behoud van de stad. Militair hospitaal De Wissesdwinger werd in 1836 gebouwd als militair hospitaal en kende in de eeuwen daarna verschillende functies, waaronder gerechtshof, badhuis en school voor verpleegkundigen. Na een grote brand in 1998 werd het gebouw hersteld. Met de huidige transformatie voegt WoonFriesland een nieuw hoofdstuk toe aan de rijke geschiedenis van dit bijzondere pand. Het ISSO-praktijkboek Energieprestatie gebouwen is sinds kort vernieuwd via kennisplatform voor de bouw BouwZo. Dit praktijkboek is speciaal ontwikkeld voor energieadviseurs die werken met de opnameprotocollen in ISSO-publicaties 75.1 en 82.1 (7e druk). Het helpt hen bij het correct herkennen van bouw- en installatiedelen tijdens de opname van een gebouw. Of je nu werkt aan woningen (EP-W) of utiliteitsgebouwen (EP-U), dit praktijkboek biedt praktische handvatten voor beide typen gebouwen. Het boek is geschikt voor zowel beginnende als ervaren energieadviseurs. Dankzij de heldere uitleg en concrete voorbeelden vormt het een laagdrempelige en betrouwbare bron van kennis, ook voor opleiders en cursisten. De tweede druk van het praktijkboek is verbeterd dankzij feedback uit het werkveld. De teksten zijn verduidelijkt, praktijkvoorbeelden zijn aangescherpt en er is meer aandacht voor herkenning van situaties tijdens de opname. Hierdoor is het praktijkboek nóg beter bruikbaar in de dagelijkse praktijk én tijdens opleidingen of zelfstudie. De kennis in het praktijkboek sluit naadloos aan op de BRL9500 en de nieuwe NTA 8800:2025. Daarmee ben je verzekerd van actuele en gevalideerde kennis die past bij de eisen van vandaag. Het praktijkboekboek is bedoeld als aanvulling op de ISSO-publicaties 75.1 en 82.1, 7e druk en ondersteunt je bij een zorgvuldige, onderbouwde werkwijze. De 1e druk van het ISSO-praktijkboek Energieprestatie blijft nog actueel tot en met 28 mei 2026. Daarna vervalt de 1e druk en wordt deze officieel vervangen door de 2e druk. Zo krijgen adviseurs en andere belanghebbenden voldoende tijd om zich voor te bereiden op de nieuwe werkwijze. Bron: BouwZo.nl gezorgd, waardoor er een soort plastic jas om het gebouw heen zat. Als dan bijvoorbeeld foyer vol staat met enkele honderden bezoeker, dan kan het vocht niet goed naar buiten. Iet wat de afgelopen jaren gezorgd heeft voor schade aan de gevel. Herstel en schilderwerk Na het verwijderen van de pleisterlaag worden scheuren in het onderliggende metselwerk hersteld zodat deze niet meer aftekenen. Vervolgens wordt de pleisterlaag opnieuw opgebouwd en geschilderd. Deze werkzaamheden veroorzaken vrijwel geen overlast. Het onderhoud heeft geen gevolgen voor het programma in Theater De Maagd. Omwonenden en ondernemers in de omgeving worden per brief geïnformeerd over de planning en de verwachte overlast. Voor deze werkzaamheden is een subsidie verstrekt door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Hiermee wordt het monumentale karakter van Theater De Maagd behouden voor de toekomst. Bron: Gemeente Bergen op Zoom/ZuidWest De gevel van Theater De Maagd in Bergen op Zoom krijgt een flinke opfrisbeurt. Het stucwerk onder de verflaag is op veel plekken aan het verzanden en komt steeds verder los. Ook is er al wat craquelé zichtbaar. Daarnaast is de toren toe aan de reguliere schildercyclus, maar dit kan alleen als de ondergrond op orde is. De werkzaamheden duren naar verwachting tot medio juli dit jaar. Het werk richt zich vooral op het pleisterwerk van het gebouw. Dat moet op veel plekken opnieuw worden opgebouwd, zo legt architect Laurijs Weijts uit aan lokale omroep ZuidWest. Hij geeft daar aan dat eerdere keuzes in het materiaal voor problemen hebben
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=