30 nr. 2 Maart 2026 "Een warmte-/koudeopslagsysteem bij een kantoor was in 1993 zo uniek dat ze het ook wilden laten zien. Vandaar dat op 4 plekken deze ‘bolletjes’ waren geplaatst”, vertelt Ron van der Plas, adviseur bij Halmos, die zowel toen als nu betrokken was bij het advies, ontwerp en aanleg van het systeem, samen met IF Technology, Equans en De Ruiter Grondwatertechniek. " Ruim 30 jaar later was het hard nodig om het bronsysteem te vervangen. “De keuze viel destijds op een hoger gelegen aquifer. Helaas bleek die op termijn minder geschikt, want door natuurlijke chemische reacties raakten de bronnen verstopt", legt René van der Peet uit, technisch directeur van De Ruiter Grondwatertechniek, dat verantwoordelijk was voor de boringen en ondergrondse installatie van het bronsysteem. "De capaciteit nam steeds verder af, regeneraties hielpen steeds minder. Uiteindelijk zat de capaciteit nog maar op 60%. Het is overigens wel een fenomeen dat met name aan de westkant van Amsterdam veel vaker voorkomt in de bodem. Dat heeft te maken dus met die natuurlijke reactie als gevolg van bepaalde stoffen in de bodem, waardoor de filters sneller vollopen.” Daarnaast was de installatie voor het Schipholgebouw ontwikkeld als koude-opslag installatie, en minder voor de warmtevoorziening. En om de ambitie van Schiphol te halen – gasloos in 2030 en energieneutraal in 2050 – was het de hoogste tijd het Outlook-gebouw en in de toekomst ook Avioport gasloos te maken door ze aan te sluiten op een collectieve wko. Masterplan en nieuw ontwerp Een compleet nieuw systeem was dan ook nodig, en dus ging Halmos met ontwerper IF Technology om tafel. Om te voorkomen dat nieuwe installaties elkaar ondergronds zouden beïnvloeden, is voor heel Schiphol een bodemenergie-masterplan opgesteld. "Dat masterplan reserveert bodemruimte voor elk gebouw", zegt Van der Plas. "Zonder zo'n plan krijg je chaos, zeker in een gebied zo intensief gebruikt als Schiphol." Het masterplan zorgt ervoor dat nieuwe en bestaande installaties elkaar niet ondergronds verstoren. "In andere delen van Nederland zie je vaak dat initiatieven op elkaar botsen, vooral waar geen masterplan is. Hier konden we dankzij centrale regie integraal plannen", aldus Van der Plas. Twee doubletten Het resultaat is een systeem met twee doubletten die tot 200 meter de grond in gaan en daar dus op een andere, meer stabiele aquifer zijn aangesloten. Uit deze laag wordt in de winter warmte van tussen 15 en 18 graden Celsius opgehaald die zomers wordt geladen. In de zomer wordt uit de koude-laag koude opgehaald van tussen 5 en 10 graden Celsius. "We zitten nu veel dieper dan in het oude systeem", zegt Paul Varekamp, senior projectleider bij Equans West Nederland. "Daar is de waterkwaliteit beter, met een hogere capaciteit en een veel kleinere kans op verstopping. Per doublet kan nu 270 m³ water per uur worden verplaatst, bijna drie keer zoveel als bij de oude bronnen. Twee doubletten zijn al gerealiseerd, een derde is voorbereid voor toekomstige uitbreiding.” Precisiewerk Om het project te realiseren terwijl de kantoren gewoon in gebruik bleven is het afgelopen jaar een welhaast militaire operatie ingezet. Dat begon met de voorbereidingen, met alle toeters en bellen waaronder zelfs een explosievenonderzoek, vertelt Varekamp. "Er was na de Tweede Wereldoorlog rond de huidige locatie van het Schipholgebouw een munitieopslagplaats gevestigd. Van daaruit hadden verontreinigingen en explosieve resten in de grond kunnen verdwijnen. Maar op basis van historisch onderzoek waren de meeste plekken wel in beeld. Daarnaast kun je met al het vliegverkeer niet zomaar een kraan neerzetten, want veiligheid en vliegoperaties gaan altijd voor." Ook is er intensief overleg geweest met wegenbeheer op Schiphol omdat op diverse plekken het verkeer tijdelijk moest worden omgeleid vanwege de werkzaamheden in de grond. Ook de aanleg van de technische installatie in het gebouw was uitdagend, en zelfs centimeterwerk, weet Varekamp nog heel goed. “Voor de 5 water/ water warmtepompen – met nog ruimte voor een eventuele 6e warmtepomp - en buffervaten is een plekje gevonden in parkeergarage -2 onder het Outlook-gebouw. We hadden maar 2,30 meter hoogte en de warmtepompen zijn meer dan twee meter hoog. We hadden maar een paar centimeter speling. Speciaal transport en slimme constructies waren nodig om apparatuur veilig naar beneden te krijgen. We hebben een soort lierconstructie gebruikt om warmtepompen gecontroleerd van de hellingbaan in de parkeergarage te laten afzakken", aldus Varekamp. Daarnaast vroeg het ontwerp om een compacte maar efficiënte indeling. "We moesten de ruimte optimaal benutten en tegelijk zorgen dat onderhoud nog goed mogelijk bleef." In de technische ruimte zijn vijf warmtepompen geplaatst. “Hiervan kunnen er twee worden ingezet voor koude.” Daarnaast is ook een kleine industriële warmtepomp toegevoegd, omdat niet alle installaties in The Outlook geschikt zijn voor lage temperaturen. Deze warmtepomp gebruikt water dat door de andere warmtepompen is voorverwarmd om water van 70 °C te maken. Varekamp: “Voor het Outlook-gebouw zorgt dit alles voor 2 MW warmtevermogen en 2,1 MW koeling uit de bronnen, de warmtepompen kunnen nog zorgen voor 0,9 MW extra koeling. Dat zal zeker in deze eerste zomer wel het geval zijn, omdat de koudebronnen nog niet volledig gevuld zijn. Daarmee wordt jaarlijks 625.000 m³ gas, 800 ton CO2 en 1.000 kilogram NOx bespaard. Internationale belangstelling Het zijn deze besparingen die er voor zorgen dat, net als met het eerste wko-systeem, er ook veel (internationale) belangstelling is voor deze nieuwe, collectieve wko. "We hebben delegaties uit Frankrijk op bezoek gehad", zegt Varekamp. "Ook niet verwonderlijk, want Equans is een Frans bedrijf en in heel Frankrijk zijn nog minder dan 10 wko-systemen operationeel, terwijl Nederland er duizenden heeft. Dat komt vermoedelijk ook omdat Frankrijk voldoende energie uit kern- en waterkrachtcentrales krijgt. Maar Frankrijk kijkt nu wel degelijk serieus naar Voor de 5 water/water warmtepompen – met nog ruimte voor een eventuele 6e warmtepomp - en buffervaten is een plekje gevonden in parkeergarage -2 onder het Outlook-gebouw. Foto: Equans In de compacte technische ruimte komen alle leidingen tezamen om vervolgens te worden vertakt verder naar boven in de kantoorgebouwen. Foto’s: Equans
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=