19 nr. 1 Januari 2026 “Alle vloerelementen zijn gelijk en volledig geprefabriceerd”, zegt Von Meding. “De woningscheidende wanden staan op twee beuken, met daartussen een tussenbeuk. De kamerwanden zijn niet constructief vastgelegd. Dat maakt de plattegrond veel flexibeler dan je op het eerste gezicht zou denken.” Die oorspronkelijke rationaliteit, bedoeld om snel en efficiënt te bouwen, blijkt zeventig jaar later precies de sleutel tot aanpasbaarheid. Ook in de gevels grijpt KAW terug op een historisch principe. De oorspronkelijke houten kozijnen hadden een slimme stijlenindeling, waardoor binnenwanden niet precies op een vloerrand hoefden aan te sluiten, maar konden ‘landen’ in het kozijn. “In de jaren 80 zijn die kozijnen bij een eerdere renovatie vervangen door standaard kunststof varianten”, zegt Von Meding. “Daarmee verdween een belangrijk stuk flexibiliteit.” KAW ontwierp daarom een nieuw montagekozijn met een bewuste verticale stijlpositie, geïnspireerd op het oorspronkelijke ontwerp. Dat maakt verschillende kamerindelingen weer mogelijk én zorgt tegelijk voor een meer gelaagd gevelbeeld. “Het geeft een grafische kwaliteit, een soort Mondriaan-effect, dat eigenlijk altijd al in het gebouw zat en nu weer terugkomt.” Balkonvergroting Een tweede belangrijk ingreep in de gevels betreft de balkons. De oorspronkelijke balkons waren smal en nauwelijks bruikbaar, waardoor bewoners ze eerder als opslag gebruikten dan om er te zitten, met als direct gevolg een rommelig gezicht. “Daarom hebben we voorgesteld om de bestaande balkons te vergroten”, vertelt Von Meding. “Door de balkons met 1 meter te verlengen, ontstaat een volwaardig buitenruimte van circa 2,30 meter diep. Groot genoeg voor een tafel met vier stoelen. Dat wordt enorm gewaardeerd, ook door de gemeente, omdat je zo de bestaande structuur respecteert.” Passieve klimaatmaatregelen De gevelrenovatie is meer dan esthetiek en extra buitenruimte. KAW verdikte de horizontale en verticale gevelbanden met circa twintig centimeter. Niet met zwaar beton, maar met lichte, geïsoleerde gevelelementen. “We hebben dat helemaal doorgerekend in een passiefhuis benadering”, vertelt Von Meding. “Die verdikking zorgt namelijk voor passieve zonwering. De hoogstaande zomerzon wordt geweerd, terwijl de laagstaande winterzon juist wordt toegelaten.” Het resultaat is een gevel met een aantoonbaar energetisch voordeel. Vooral aan de zuidzijde spelen horizontale banden een rol, terwijl aan de noordoostzijde juist verticale accenten helpen tegen opwarming. De renovatie brengt alle woningen naar energielabel A+. Dat gebeurt via een combinatie van gevelisolatie, nieuwe luchtdichte kozijnen en CO₂-gestuurde mechanische ventilatie. Balansventilatie bleek in dit project niet haalbaar. “Er geldt hier een aansluitplicht op stadswarmte”, zegt Von Meding. “Dat is op zich jammer, omdat het de prikkel wegneemt om volledig all-electric te gaan, maar binnen die randvoorwaarden hebben we maximaal ingezet op lage woonlasten.” Op de daken komt circa 2.000 m² aan groendak. Ook komen er zonnepanelen op het dak, al is nog niet duidelijk hoeveel precies. “Er is namelijk ruimte voor zonnepanelen. Dat komt omdat de draagkracht van het bestaande dak beperkt is, waardoor niet het gehele dak als groendak kan worden ingericht.” Mobiliteit Ook op het niveau van mobiliteit en toegankelijkheid zocht KAW naar bouwkundige oplossingen. Liften bleken financieel niet haalbaar, maar de onderste portiektrappen worden vervangen door flauwere varianten, legt Von Meding uit. “Daardoor zijn de onderste woningen beter bereikbaar voor ouderen. En tegelijkertijd kun je makkelijker naar beneden, richting de kelder.” Die kelders zijn geschikt voor fietsen (ook elektrisch), maar niet voor bakfietsen. Von Meding: "Juist daarom hebben we ook buiten op maaiveld extra opstelruimte gemaakt, zodat er per portiek meerdere extra grote fietsen zoals bakfietsen kunnen worden gestald. Daarnaast zijn er plekken voor scootmobielen en wordt ingezet op deelmobiliteit met gedeelde auto’s in het gebied.” Het project bevindt zich inmiddels in de vergunningsfase. De verwachting is dat eind dit jaar met de renovatie kan worden gestart. Die zal overigens gefaseerd plaatsvinden, mede vanwege herhuisvesting en de verkoop van de woningen als betaalbare koop. “Dit is geen papieren exercitie meer”, zegt Von Meding. “Het is echt een uitvoerbaar plan.” Wat Mosveen bijzonder maakt, is niet één spectaculaire ingreep, maar de optelsom van bouwkundige keuzes die allemaal teruggrijpen op het oorspronkelijke systeem. “Dit is geen nostalgie. Dit is ‘back to the future’. Door te begrijpen hoe het ooit is bedacht, kun je het geschikt maken voor de toekomst.” In de Haagse wijk Mosveen staan ze al decennialang: lange stroken portiekflats uit de jaren vijftig. Maar dankzij het feit dat ze destijds gebouwd zijn volgens het zogeheten Tramonta-bouwsysteem, zijn ze heel goed te renoveren naar huidige maatstaven. Door de balkons met 1 meter te verlengen, ontstaat een volwaardig buitenruimte van circa 2,30 meter diep. Groot genoeg voor een tafel met vier stoelen. Ook op het niveau van mobiliteit en toegankelijkheid zocht KAW naar bouwkundige oplossingen. De onderste portiektrappen worden vervangen door flauwere varianten, waardoor de onderste woningen beter bereikbaar zijn voor ouderen. En tegelijkertijd kun je makkelijker naar beneden, richting de kelder. Er is zelfs ruimte voor het plaatsen van scootmobiels. Door aan de gevel horizontale en verticale gevelbanden met circa twintig centimeter te vergroten fungeren ze als een soort overstek. Daardoor wordt de hoogstaande zomerzon geweerd, terwijl de laagstaande winterzon juist wordt toegelaten.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=