31 nr. 5 September 2025 Installaties Warmtepompen Hybride warmtepomp bespaart gemiddeld 75% gas en €1.000 per jaar Toen in 2019 het Klimaatakkoord verscheen, werd de hybride warmtepomp als een van de drie routes voor verduurzaming van bestaande woningen genoemd. Toch bestond er grote onzekerheid over de werkelijke prestaties. Het PBL ging uit van een gasbesparing van slechts 378 m³ per woning per jaar – goed voor 1,7 megaton CO₂-reductie bij grootschalige uitrol. Veel te weinig, vonden fabrikanten en beleidsmakers, en dus kwam er een demonstratieproject om de werkelijke praktijkdata boven tafel te krijgen. De Stichting Smart Energy Foundation (SEF) voerde het project uit namens zes fabrikanten, die zijn verenigd in de Vereniging Duurzame Warmte (voorheen Nederlandse Verwarmingsindustrie). Tussen 2021 en 2024 zijn bij 174 woningen hybride warmtepompen geïnstalleerd, voorzien van nauwkeurige meetsets. De gegevens over gasgebruik, elektriciteitsverbruik en binnenklimaat zijn twee winters lang verzameld en geanalyseerd via onder meer Grafana en JupyterLab. Uitkomsten De woningen in het project waren gemiddeld van bouwjaar 1974 en gebruikten vóór plaatsing van de hybride zo’n 1.900 m³ gas per jaar. De gemiddelde besparing na installatie was 1.392 m³, oftewel 75%. Daarmee ligt het effect veel hoger dan de 55% waar in eerdere modelstudies van werd uitgegaan. Een andere belangrijke uitkomst is dat de hybride warmtepomp niet alleen meer gas bespaart, maar ook minder elektriciteit verbruikt dan gedacht. De gemiddelde COP (coëfficiënt of performance) van het systeem lag op 3,8, maar de zogeheten besparingsprestatie – de verhouding tussen bespaard gas en extra stroomverbruik – kwam zelfs uit op 5,7. In de praktijk betekent dit dat voor elke 1,7 kWh extra elektriciteitsverbruik maar liefst 9,77 kWh aan gasverbruik wordt vermeden. En dat zorgt voor een netto opbrengst van ongeveer 0,80 euro per bespaarde m³ gas (uitgaande van energietarieven van juni 2024). Lage netbelasting Opvallend is ook de lage netbelasting van de hybride systemen, zo vinden de onderzoekers. Zelfs op dagen met temperaturen onder het vriespunt bleef de gemiddelde vermogensvraag onder de 1 kW, ruim binnen de ontwerpcapaciteit van de meeste laagspanningsnetten. Hierdoor vormt netcapaciteit geen belemmering voor brede uitrol, stelt het rapport. Zonnepanelen en laadpalen spelen een grotere rol in netbelasting, aldus de onderzoekers. Goede installatie nodig Toch zijn de resultaten niet in alle woningen even positief. Bij ongeveer 20% van de deelnemers bleef de prestatie achter. Oorzaken hiervan waren hoogstwaarschijnlijk onder andere verkeerd ingeregelde installaties, slecht functionerende warmte-afgiftesystemen of installatie- en aansluitfouten. De onderzoekers benadrukken dan ook dat een hybride warmtepomp alleen optimaal werkt als het hele systeem – van afgifte tot regeling – goed is afgestemd. Daar ligt volgens de projectleiders een grote kans: met data uit slimme meters en warmtepompen kunnen installateurs en bewoners eenvoudig inzicht krijgen in het functioneren van het systeem. Daarmee ontstaat de mogelijkheid voor een soort ‘energieprestatie-APK’ voor hybride installaties. De technologie daarvoor is er al, nu is het wachten op marktmechanismen en wetgeving. Meer CO2-reductie mogelijk Als de resultaten van het demonstratieproject worden door vertaald naar de landelijke opgave van 2,5 miljoen eengezinswoningen, komt de geschatte CO₂-reductie niet uit op 1,7 maar op 6,3 Mton. Een verschil van ruim factor drie. Dat betekent dat de hybride route een veel grotere bijdrage kan leveren aan de klimaatdoelstellingen dan tot nu toe werd aangenomen. Het demonstratieproject laat zien dat hybride warmtepompen in de praktijk dus fors meer besparen dan gedacht. Niet alleen op gas en CO₂- uitstoot, maar ook op energiekosten. Met een terugverdientijd van vijf jaar, beperkte netimpact en hoge tevredenheid onder bewoners biedt het systeem een laagdrempelige en effectieve route naar verduurzaming. Voorwaarde is wel dat installatie en afstemming zorgvuldig gebeuren. In de volgende stap is geautomatiseerde monitoring en optimalisatie nodig, zodat de hybride warmtepomp ook bij álle woningen optimaal rendeert, aldus de onderzoekers. Demonstratieproject levert verrassend positieve resultaten Een hybride warmtepomp blijkt in de praktijk veel effectiever dan tot nu toe werd aangenomen. Dat is de belangrijkste conclusie van het grootschalige demonstratieproject, waarin 174 bestaande woningen twee winters lang zijn gemonitord. De gemiddelde gasbesparing bedroeg 75%, wat bewoners een jaarlijkse kostenreductie van circa €1.000 opleverde. Daarmee presteert de hybride warmtepomp aanmerkelijk beter dan de modellen waarop het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zijn klimaatramingen baseert. Auteur: Harmen Weijer. Foto’s: Vereniging Duurzame Warmte. Voor het project is een meetset ontwikkeld die via de P1-poort van de slimme meter het gas-, elektriciteitsgebruik en teruglevering meet van de woning. Ook meet het de totale warmtestroom naar het afgiftesysteem, de elektrische vermogensopname door de ketel en de warmtepomp en de luchttemperatuur en -vochtigheid in de woonkamer.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=