15 nr. 2 Maart 2026 “Veilig werken op hoogte begint onderaan” In de onderhoudssector wordt veel gesproken over veilig werken op hoogte, maar volgens Emile Bakkum – eigenaar van zowel PST Steigerbouw als van Scaffolding Training Europe (STE) en ervaren steigerinspecteur – begint veiligheid niet pas op de steiger, maar ver daarvoor. “Als de steiger niet klopt, klopt het hele project niet”, zegt hij. “Renovatiebedrijven zijn volledig afhankelijk van een veilige, stabiele én logisch opgebouwde werkplek. Dat vraagt meer dan alleen wat materiaal neerzetten.” Auteur: Harmen Weijer. Foto’s: PST Steigerbouw Expert Emile Bakkum van PST Steigerbouw ziet Wet DBA zijn vruchten afwerpen Emile Bakkum: “Een steiger is geen hindernisbaan. Het moet overzichtelijk zijn en zonder obstakels waar je tegenaan loopt.” Thema Gevel Het draait volgens Emile Bakkum eigenlijk om drie sleutelwoorden: veiligheid, vakmanschap en verantwoordelijkheid. Werkprincipes die volgens hem het verschil maken tussen een goed georganiseerd en een risicovol project. Hoewel de sector al jaren werkt aan bewustwording, ziet hij nog te vaak dat veiligheid wordt gezien als iets dat ‘erbij’ komt. “Veel bedrijven blijven sturen op prijs. Maar een steiger is géén bijzaak. Het is een hulpmiddel dat niemand ziet als het werk af is, en daarom wordt het vaak als weggegooid geld beschouwd. En dat is een grote denkfout.” Volgens Bakkum gaat veiligheid – dus ook veilig werken op hoogte - om het bouwen van een werksituatie waarin risico’s structureel worden uitgesloten. “Veiligheid is ook efficiency”, legt hij uit. “Als alles klopt, hoeft niemand rare capriolen uit te halen. Een steiger is geen hindernisbaan. Het moet overzichtelijk zijn en zonder obstakels waar je tegenaan loopt.” Als inspecteur ziet hij nog geregeld dat de werkplek op hoogte niet past bij de werkzaamheden die moeten worden uitgevoerd. “Dan wil men schilderen én dakpannen vervangen vanaf dezelfde steigeropstelling. Dat kan best, mits er vooraf over is nagedacht. Maar vaak gebeurt dat niet.” Vakmanschap Het tweede motto, vakmanschap, draait voor Bakkum volledig om de kwaliteit van de mensen op de werkvloer. “Onze monteurs worden continu opgeleid en begeleid. We werken met duidelijke beoordelingscriteria en praktijkbegeleiding. Veiligheid moet een automatisme worden, geen herinnering.” Die professionalisering is volgens hem hard nodig. Renovatieprojecten worden complexer, zeker in binnenstedelijke omgevingen. “Daar is logistieke afstemming essentieel. Hoe technischer projecten worden, hoe belangrijker vakbekwame steigerbouwers zijn.” Een cruciaal punt, zelf voorwaarde, daarbij is dat verantwoordelijkheid zo laag mogelijk in de organisatie moet worden gelegd. “Een voorman dient geen uitvoerder van instructies te zijn, maar iemand met eigen inzicht”, zegt Bakkum. “Dan kun je op de werkvloer écht praten over voortgang, veiligheid en aanpassingen.” Verantwoordelijkheid bij steigerbouwer én opdrachtgever Volgens Bakkum is verantwoordelijk werken onmogelijk als opdrachtgevers niet duidelijk zijn in hun uitvraag. “Beschrijf wat je wilt doen, in welke volgorde en wat de omvang van het werk is. Alleen dan kun je samen tot een goede oplossing komen.” Hij geeft een simpel voorbeeld: “Als de schilder van rechts naar links werkt, maar de steigerbouwer bouwt de steiger van links naar rechts, dan moet de hele steiger eerst staan. Draai je het om, dan kan hij direct achter ons aan. Zo verkort je de huurperiode van de steiger én verbeter je de veiligheid. Het klinkt zo logisch, maar vraagt dus goede afstemming vooraf.” Maar de praktijk is vaak weerbarstiger. “Te veel opdrachtgevers sturen op de laagste prijs, of zetten tussenpartijen ertussen die het contact met de uitvoerende ploeg bemoeilijken. En dan mis je cruciale informatie over de werkelijke planning en risico’s.” Handhaving door de Arbeidsinspectie helpt, maar die kan niet overal tegelijk zijn. “Regels, uitvoering en handhaving vormen samen één geheel”, zegt Bakkum. “Maar we moeten als sector niet wachten op een inspecteur. Verantwoordelijkheid begint bij jezelf. De Safety Culture Ladder helpt daarbij, omdat die het gedrag centraal stelt.” Loondienst weer terug Een opvallende ontwikkeling in de steigerbouw afgelopen jaar is dat steeds meer zzp’ers plaatsmaken voor werknemers in vaste dienst. “De Wet DBA heeft daar een enorme invloed op”, vertelt Bakkum. “De Arbeidsinspectie let scherper op schijnzelfstandigheid. In onze sector, waar hiërarchie en aansturing noodzakelijk zijn voor veiligheid, schuurt dat snel.” Volgens hem werkt de verschuiving uiteindelijk in het voordeel van de branche. “Met eigen mensen kun je investeren in gedrag, opleiding en cultuur. Bij zzp’ers ligt dat anders: zodra je ze gaat aansturen, is er sprake van een gezagsverhouding. En dan kan het tóch als loondienst worden gezien. Veel bedrijven kiezen nu eieren voor hun geld.” Het voordeel daarvan ziet Bakkum dagelijks terug op projecten. “Met een vaste ploeg kun je bouwen aan consistentie, aan vakmanschap én aan veiligheid. Dat is goed voor de sector en goed voor de mensen die er werken.” Toenemende complexiteit Bakkum verwacht dat de druk op renovatieprojecten de komende jaren alleen maar toeneemt. “We krijgen te maken met personeelstekorten, complexere technieken en meer binnenstedelijke projecten. Dat vraagt om partners die verantwoordelijkheid nemen en structureel investeren in kwaliteit. Veilig werken op hoogte wordt alleen maar belangrijker.” Verantwoordelijk werken betekent dat opdrachtgevers duidelijk moeten zijn in hun uitvraag. “Beschrijf wat je wilt doen, in welke volgorde en wat de omvang van het werk is. Alleen dan kun je samen tot een goede oplossing komen.” “Onze monteurs worden continu opgeleid en begeleid. We werken met duidelijke beoordelingscriteria en praktijkbegeleiding.”
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=